ابراهيم عاملي ( موثق )
447
تفسير عاملي ( فارسي )
نشان ميدهد كه گوش دادن يا نگريستن يا انديشيدن بهر چيز و پى آن رفتن بايستى با اطَّلاع و بصيرت باشد و گر نه هر عملى بد داراى نتيجه ى بد ، و آن عضو كه مرتكب گناه و عمل بىاطَّلاع شده است مجازات خود را خواهد ديد ، چه خوب مى - توان پيدا كرد موجب انحراف و كجرويهاى افراد و اجتماع را با مطالعه و تطبيق بر مفاد ، اين جمله ، آن كسان كه هر كجا مىنشينند و هر كس را مىبينند ، زبان به بيهوده گوئى ميگشايند با بدگوئى اشخاص و مسخرگى و اهانت و تحقير مردم و در نتيجه رنجش ديگران و حقارت خود را فراهم ميكنند ، اگر باخلاق مردم دقّت كنيم اين خوى زشت در بسيارى از افراد ديده مىشود كه مولود عدم تسلَّط بر دل و اعصاب است كه نسنجيده و ندانسته خوبى و بدى ديگران را به زبان ميآورند و زشتى اين خوى آنها بفرزندانشان و ديگران سرايت مىكند و علاوه بر انحراف خود وسيله ى ابقاى اين خوى زشت در اجتماع ميشوند كه عموم مردم با اينكه شايد خود هم داراى چنين عيب هستند پيوسته رنجيده خاطر و آزرده ميشوند و گاه در پى تلافى و بد - گوئى بوده و توليد شر و فساد ميكنند و در آيه كه گفته شده است : دل مسئول است همين عواقب بد اين گونه افكار است در دنيا و معلوم است كه اين اخلاق زشت در عالم ديگر هم شخصى زشت درست مىكند و نيز آنها كه بسخنان بيهوده گويان گوش ميدهند و بىاطَّلاع و سنجش آن را مىپذيرند و خود را گرفتار افكار پراكنده و بدبينى نسبت بمردم ميكنند و پيوسته در رنج گفته هاى اشخاص هستند اين خود گرفتارى است كه از طريق گوش براى خود فراهم كردهاند ، و خود مسئول آن هستند ، هم در اين دنيا و هم در آخرت ، و نيز تمام هوى پرستيها و پيروى خواهشهاى نفسانى در نتيجهء چشم دوختن بهر چيز است نسنجيده و ندانسته كه همّت خود را صرف مىكند در بچنگ آوردن آنها كه به چشم ديده و بدل پسنديده ولى نسنجيده است كه صلاح مالى و دينى و اخلاقى او در اين كار است يا نه و دنباله ى اين كوشش ورشكستگى و آزار مردم است و دربدرى كه همه ى اين گرفتاريها مولود اعمال بى علم و اطَّلاع است كه موجب انحطاط و خوارى و بيچارگى افراد است